Bóng ra ngoài sân trong bóng rổ: xác định người chạm cuối ra sao?

Điểm chính

1. Đường biên và phần ngoài vạch được xem là ngoài sân.
2. Bóng chạm người hoặc vật ở ngoài sân có thể trở thành bóng chết.
3. Cầu thủ trên không được xét theo vị trí trước khi chạm đất và lần chạm bóng.
4. Trọng tài xác định đội nào chạm bóng cuối trong tình huống thông thường.
5. Nếu không thể xác định người chạm cuối, tình huống có thể dùng quyền luân phiên.

Một pha cứu bóng sát đường biên có thể trông như cầu thủ vẫn ở trong sân vì cơ thể chưa chạm sàn ngoài vạch. Luật cũng xem xét bóng và người chơi, nên vị trí chân lúc bật nhảy và thời điểm bóng được chạm đều quan trọng. Nếu cầu thủ đang trên không chạm bóng rồi tiếp đất ngoài sân, tình huống có thể khiến bóng bị xem là đã chạm cầu thủ ngoài sân.

Khi bóng bay qua đường biên, trọng tài cần xác định lần chạm cuối trước khi bóng ra ngoài. Có pha bóng bật vào tay cả hai đội gần như đồng thời; nếu không thể xác định rõ, quy tắc quyền kiểm soát luân phiên có thể được sử dụng. Góc máy dọc đường biên và tín hiệu trọng tài giúp hiểu cách trận đấu tiếp tục.

Khi nào bóng được xem là ngoài sân?

Theo FIBA, bóng ngoài sân khi chạm một cầu thủ hoặc người khác đang ở ngoài sân, chạm mặt sân trên hoặc ngoài đường biên, hoặc chạm vật thể ngoài sân hay phía trên sân theo điều kiện luật. Vạch biên thuộc phần ngoài sân, vì vậy chỉ cần bóng chạm vạch là tình huống bóng ngoài. Trọng tài quan sát điểm tiếp xúc chứ không chỉ vị trí bóng trong không trung. ^[1]

Bóng vẫn có thể nằm phía trên mặt sân nhưng đã bị chạm bởi cầu thủ ngoài sân hoặc vật thể ngoài giới hạn. Ngược lại, bóng bay qua đường biên trên không chưa nhất thiết đã chạm ngoài nếu chưa có tiếp xúc xác định; trọng tài chờ diễn biến tiếp theo để xác định bóng sống hay chết. Những khác biệt nhỏ này giải thích vì sao còi đôi khi đến sau khi bóng đã rời khu vực thi đấu. ^[1]

Cầu thủ đang ở trên không

Cầu thủ được xem xét theo vị trí cuối cùng chạm mặt sân trước khi bật lên và nơi họ tiếp đất theo điều khoản áp dụng. Người chơi nhảy từ trong sân để cứu bóng có thể chạm bóng khi còn trên không; nếu sau đó tiếp đất ngoài sân, trọng tài xem chuỗi tiếp xúc để xác định tình trạng bóng. Người xem cần để ý thời điểm cầu thủ rời sàn, chạm bóng và đặt chân xuống thay vì chỉ nhìn nơi bóng rơi.

Nếu cầu thủ chạm bóng khi đang ở trên không rồi rơi ra ngoài, bóng có thể trở thành bóng ngoài khi tiếp xúc với người chơi ngoài sân hoặc mặt sân ngoài vạch. Một cầu thủ có thể nhảy lên từ ngoài sân rồi chạm bóng trong khi vẫn trên không, nhưng chi tiết vị trí bật nhảy và tiếp đất quyết định quyền chơi. Phát lại từ góc đường biên thường cho thấy chân có chạm vạch hay không.

Xác định quyền phát bóng

Trong tình huống bình thường, đội không chạm bóng cuối trước khi bóng ra ngoài được quyền phát bóng. Nếu bóng chạm đồng thời hoặc trọng tài không thể xác định người chạm cuối, cơ chế luân phiên có thể quyết định quyền. Vị trí phát bóng được xác định theo nơi bóng ra ngoài hoặc điều khoản cụ thể; không nên tự suy ra đội nào giữ bóng chỉ từ việc cầu thủ gần bóng nhất.

Sau tiếng còi, trọng tài chỉ hướng phát bóng và có thể trao bóng cho cầu thủ tại đường biên. Nếu cầu thủ chạm vạch trong lúc ném biên, đó là một tình huống thủ tục riêng với quyết định ai chạm cuối. Tách hai mốc này giúp tránh gọi nhầm lỗi: pha bóng có thể ra ngoài hợp lệ nhưng quả phát bóng tiếp theo lại bị thực hiện sai quy cách. Người xem có thể theo dõi diễn biến tại Khám phá các trận bóng rổ trực tiếp cùng KLIVE rồi đối chiếu tín hiệu với các điều kiện luật đã nêu.

Câu hỏi thường gặp